اگر كسى با پيغمبر اكرم بود جبرئيل را نمىديد چون نزول جسمانى نبود تا با ديدگان ديدار شود و اگر كسى ديگر جبرئيل را مشاهده مىكرد يا به تصرف رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله و سلّم در جان وى بود يا قدرت روحى رائى مثلا امير المؤمنين على عليه السّلام گفت : چون قرآن بر رسول خدا نازل مىشد من هم مىشنيدم اين جان علوى بود كه مىشنيد . أرى نور الوحى و الرسالة و اشم ريح النبوة و لقد سمعت رنّة الشيطان حين نزل الوحى عليه صلّى اللّه عليه و إله و سلّم فقلت : يا رسول اللّه ما هذه الرنة فقال : هذا الشيطان قد أيس من عبادته انك تسمع ما أسمع و ترى ما أرى الا انك لست بنى و لكنك وزير و انك لعلى خير ، الخ . « 1 » در كريمه فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِيًّا « 2 » . و در كريمه قُلْ مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلى قَلْبِكَ « 3 » . وَ إِنَّهُ لَتَنْزِيلُ رَبِّ الْعالَمِينَ نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ « 4 » بدقت تدبر كن . نكته : آنچه را كه در اين نشأه مىبينيم همه در عالم مثال ما است كه ماده مرئى در حقيقت مثال آن در صقع نفس رائى مشاهد است نه نفس ماده . نكته : آنچه را مدارك و مشاعرت در مىيابند در واقع مدرك حقيقى حقيقت تو است كه نفس ناطقه تست يعنى زبان چشنده نيست بلكه نفس چشنده است در اين موطن يعنى موطن زبان بلكه بدقت نفس چشنده است در خيال اين موطن . و على التحقيق تمام ادراكات به علم حضورى است حتى ادراكات به محسوسات . و اگر اهل اشارتى روايات وارده در سرازيرى قبر و فشار قبر و پرسش در قبر و ديگر

--> ( 1 ) . نهج البلاغة ، الخطبة القاصعة ( خطبه 190 ) ، ص 175 ، چاپ تبريز . ( 2 ) . مريم / 20 . ( 3 ) . بقره / 94 . ( 4 ) . شعرا / 196 .